دکتر حسین جعفری عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران گروه  فارماکولوژی
زندگی صحنه ی یکتای هنرمندی ماست                               هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود
صحنه پیوسته   بجا ست. .....                                            خرم ان نغمه که مردم بسپارند به یاد.
گیاهان دارویی موثر در اعتیاد به مرفین:
مقدمه"لازم میدانم مطالبی در ارتباط با مرفین مطرح نمایم. مرفین دارویی است گیاهی و یکی از آلکالوییدهای ده گانه تریاک (شیره خشخاش) است . از هزاران سال پیش تریاک به عنوان  یک ماده ضد درد (به ویژه دردهای زایمانی) مورد استفاده قرار می گرفته است. زمانی که مرسوم بوده پزشکان کیف سیاهی حاوی چند دارو با خود حمل نمایند آمپول مرفین یکی از آنها بوده است  که اگر با درد شدیدی در افراد در محل (کوچه، خیابان، بازار، اداره، بانک ، مهمانی و... ) مواجه می شدند، موقتا" کمی از آنرا به فرد تزریق می نمودند تا در اولین فرصت درمان اصلی را آغاز نمایند.
 
کلمه مورفین ازMorphose  آمده است که خدای یونانی رویاها را معنی میدهد و در فارماکولوژی پزشکی به داروی خدایی
معروف شده است. چرا که در دردهای شدید سرطانی، قولنج صفراوی، اسهال خیلی شدید ، سرفه های شدید، دردهای زایمانی جراحی قلب و همچنین به عنوان داروی پیش بیهوشی مورد استفاده قرار میگیرد
 
در اوایل قرن هجدهم یک شیمیست آلمانی متوجه شد که مورفین خاصیت افوریایی(سرخوشی ) .ور دوز بالا ایجاد رویا مینماید. در واقع خاصیت اعتیاد آوری آن  از همان زمان معلوم گردید.
متاسفانه از این تاریخ به بعد بعضی افراد این ماده و مشتقات آنرا برای سرخوشی و رفتن به رویا به کار بردند. این افراد نه سرطان داشتند و نه زایمان. سرفه و اسهال و قولنج صفراوی نداشتند و در واقع دارو را نابجا  مصرف نمودند که اصطلاحا" abuse  گفته میشود. این مصرف  نابجا ادامه دار گردید و روز به روز بیشتر به طوریکه به یک معضل جهانی  تبدیل گردید چرا که وابستگی ( dependency) فیزیکی و روانی و همچنین تحمل (tolerance)  2 عارضه جانبی این دارو و ترکیبات مشابه می باشد. تحمل (tolerance)  یعنی با گذشت زمان بایستی مقدار ماده برای دریافت پاسخ بیشتر و بیشتر گردد و علت آن افزایش گیرنده های دارو در بدن می باشد. امروزه خطرات ای دارو ترکیبات مشابه که  به داروهی تریاکی (Opioidi)  مشهور هستند بر کسی پوشیده نیست . سوداگران  با فروش و قاچاق این مواد خانواده ها را بدبخت جیب های خود را انباشته می نمایند
 
خداوند در مغز انسان و حیوان  سلولهایی را گذاشته که از آنها دائما" موادی از جنس پپتید ترشح میشود و این مواد خاصیت
مثبت تریاک و فراورده های ان را دارد بدین معنی که این مواد خواص ضد دردی، ضد اضطرابی  دارند و ضد استرس هستند. ارام بخشی  و بی دردی در انسان و حیوان به واسطه این مواد است. این مواد پپتیدی آلکالوئید نیستند و به پپتید های
اوپییوییدی درو نزای خدا دادی شهرت دارند. شرط آزاد شدن این مواد منوط به استفاده نکردن نابجای مواد اپییوییدی خارجی  میباشد لذا مصرف کنند گان این مواد از این نعمت خداداد محروم  و بدن آنها به مواد اگزوژن (خارجی ) وابسته خواهد شد که این ماجرا اعتیاد  گفته میشود. پس فلسفه اعتیاد یعنی عدم  آزاد شدن پپتید های  درونزاد خدا دادی و وابسته شدن به مواد اپییوییدی خارجی. در فرد معتاد سیستم اپییوییدی درونزاد تعطیل و بر گشت آن بسیار دشوار است.
چنانچه مواد از خارج به شخص مبتلا نرسد با توجه به تعطیل شدن سیستم  درونی  درد و اضطراب شدید ، استرس و اختلالات  قلبی عروقی ،گوارشی و تنفسی  و جنسی پدیدار و سیستم هورمونی دگرگون می شود و دهها مشکل  دیگر حادث می گردد. این علائم در حیوانات آزمایشگاهی نیز دیده میشود
 
 
در اطاق عمل و اورژانس در بیمارستان ها  وقتی از مواد تریاکی استفاده میشود برای جلوگیری از اعتیاد از آمپول های نالوکسان  استفاده می گردد. در واقع  نالوکسان  و کپسول های ضد این مواد هستند و گیرنده های  مواد تریاکی را مهار می نمایند و به آنها آنتاگونیست مواد تریاکی گفته میشود. از نالتروکسان در کلینیک های ترک اعتیاد استفاده میشود.
چنانچه مواد از خارج به یک حیوان معتاد به مر فین نرسد و به حیوان نالوکسان تزریق گرد نشانه های بارز و مشخصی در حیوان دیده میشود این نشانه ها علائم سندرم ترک گفته میشود. پریدن پی در پی حیوان به بالا(jumping ) ، صعود کردن،
ایستادن روی دو پا ، خونریزی چشمان ، دندان قروچه ، اسهال خیلی شدید ]اسپاسم شکمی متعاقباً" لاغری و کاهش وزن در حیوان دیده میشود. در انسان نیز این نشانه ها کم و بیش دیده میشود که علت آنها :
1-    عدم آزاد شدن پپتید های درونزاد .               2- عدم دریافت مواد از بیرون                   3- تزریق نالوکسان
 
تحقیقات بر روی اعتیاد از طریق گیاهان دارویی ، الکتریسیته ، لیزر، آب سرد  و غیره که تیم تحقیقاتی ما در این سالها صورت گرفته است بر این مبنا بوده است که در موش های معتاد به مورفین نشانگان  سندرم قطع   با مصرف گیاه دارویی ] استفاده از الکتریسیته  و لیزر و آب  سرد متناوب مورد سنجش قرار داده اندو کاهش های معنی داری را در نشانه ها دیده ا ند. ما قبل از بررسی  علائم به حیوان گیاه دارویی خورانده ایم  و یا آنها را تحت جریان الکتریسیته  مستقیم و یا آب سرد متناوب  ،لیزر قرارداده و به نتایج خیلی مطلوب دست یافته ایم.
ما بر روی 3 گیاه دارویی  زنیان ، صبر زرد و بابونه کار کرده ایم . از این گیاهان عصاره آبی و الکلی تهیه و طبق پروتکل خاصی آنها را در حیوانات آزمایشگاه معتاد به مورفین تجویز و ملا حظه  نموده ایم این گیاهان علائم سندرم قطع مورفین را به طور معنی دار کاهش می دهند.
زنیان یا  نانخواه)TRACYSPERMUM COPTICUM (را عطاران برای مشکلات گوارشی و برای مادرانی که بخواهند بچه را از شیر بگیرند استفاده می نمایند بدینسان که مادر شیر ده بعد از 2سال شیر دادن با مالیدن  آن به نوک سینه مانع خوردن شیر توسط کودک می گردند. زنیان مانند مورفین ماده تلخ است  و بهمین علت سبب  بازدارندگی کودک از شیر خوردن می شود
ما  این گیاه را بعد از عصاره گیری و تغلیظ و جدا سازی مواد موثره آن به  صورت محیطی و همچنین در محل خاصی از مغز  تزریق و علائم سندرم قطع را ارزیابی نموده ایم. حاصل این برسی چاپ سه مقاله پژوهش در مجلات معتبر ارائه در کنگره های بین المللی شده است. کاربران علاقمند می توانند این مقاله ها را در مجلات زیر مطالعه نمایند. در ضمن این پروژه ثبت اختراع شده است.
1-Effect of TRACYSPERMUM COPTICUM in reducing of morphine’s withdrawal syndrome signs . Journal of medicinal plants No .12(2005)ISSN:1684-0240
2- Effects of microinjection of  TRACYSPERMUM COPTICUM in paragigantocellaris(PGI) nucleus on withdrawal syndrome signs of morphine in rat. Journal medicinal and arromatique plant Vol. 22 No 1 pp(11-16) spring and summer 2005 .ISSN
3-WOCMAP ІІІ Chiang Mai Thailand 2003 Effect of TRACYSPERMUM COPTICUM in reducing of morphine’s withdrawal syndrome signs.
4- اثرات تزریق گیاه زنیان Link)    ( Trachyspermum copticum (L.) در هسته مشبک پاراژیگانتوسلولاریس (PGi) بر روی علایم کیفی سندرم ترک در موش صحرایی نر
نعمت اله غیبی، حسین جعفری، سید روح الله میری، اسماعیل عباسی، محسن خلیلی نجف آبادی، حسن جهانی هاشمی، سمیرا یادگاری
فصلنامه گیاهان دارویی (پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی)، سال ششم، شماره 23، تابستان 1386، ص: 64-58
 
گیاهان بابونه و صبر زرد را در قالب پایاننامه ها و تحقیقات دانشجویی  نظیر گیاه زنیان در موش های معتاد به مورفین برسی و به نتایج ارزشمند رسیده ایم. حاصل این مطالعات  در مقالات زیر قابل پیگیری است
1----بررسي اثر تجويز مزمن عصاره هيدرو الكلي بابونه بر علائم قطع مصرف مرفين در موش سوري نر بالغ.
فاطمه هنروران، دكترمهناز كسمتي، دكترمحمد حسين اسماعيلي، دكترحسن جهاني هاشمي، دکترحسين جعفري، اسماعيل عباسي.
دانشور پزشکی(دو ماهنامه علمی- پژوهشی دانشگاه شاهد)، سال چهاردهم، شماره 69، تیر 1386، ص: 32-27
 
2-اثر عصاره بابونه بر علا ئم قطع مصرف مرفين در موش سوري.
دكتر محمد حسين اسماعيلي، فاطمه هنروران، دكتر مهناز كسمتي، دكتر حسن جهاني هاشمي، دکترحسين جعفري، اسماعيل عباسي.
مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي قزوين،  سال 11، شماره 2، (پی در پی 43)، تابستان  1386، ص:18-13.
 
ما کاهش علائم سندرم قطع مرفین را با استفاده از جریان بق مستقیم ومیدان های الکترومغناطیس با فرکانس های پایین آب سرد صفر درجه برسی نموده ایم.کاربران علاقمند می توانند این مقاله ها را در مجلات زیر مطالعه نمایند.
1-Effect of I..C.W.S & T.E.N.S on reduction of withdrawal syndrome signs in rat, the journal of Qazvin Uni Med Sci No. 18 Summer 2001
2-Study of effective Tens & Icws on morphine Addiction in Rat and comparing of these methods. DANESHVAR No.29 ISSN: 1028-3188
Scientific- Research journal of Shahed University Eight Year, Oct- Nov. 2000
3-تاثیر میدان های الکترومغناطیس بر علائم سندرم قطع مورفین در موش آزمایشگاهی مدل رت.
دکترحسين جعفري، دكتر حسن جهاني هاشمي، دکتر علی صفری واریانی.
فصلنامه علوم مغز و اعصاب ایران ، سال پنجم ، شماره 14، تابستان 1385، ص: 46-33.
 
 
 
 
 
دختر 21 ساله در تحقیقات گفت } می خواستم به دانشگاه بروم که سوار اتوبوس شدم. زن جوانی که در صندلی کناری ام نشسته بود خیلی با کلاس و .شیک به نظر میرسید ، دیدم که به صورتم خیره شده است تا اینکه لبخندی زد و سر صحبت را باز کرد.
وقتی شنیدم که با یک پزشک پوست آشناست ،و دستمال مرطوبی سراغ  دارد که باعث از بین رفتن لکه ها و جوش صورتم می شود  خوشحال شدم ،میگفت دستمال ها بی خطر هستند و هر شب باید آنها را روی صورتم بگذارم تا پوستم ترمیم شود.
"فریماه" همان لحظه یک سری دستمال های مرطوب به من داد و خواست شماره موبایل  او را داشته باشم و اگر دستمال ها روی صورتم تاثیر خوبی داشته باشند با وی تماس بگیرم تا سفارش دهد از اروپا برایم بیاورند. همان شب  دستمال مرطوب را روی صورتم گذاشتم. حس خوبی به من دست داد. از آن به بعد هر شب این کار را می کردم. یک هفته نشد که با فریماه تماس گرفتم و بسته جدیدی از دستمال ها را سفارش دادم. همدیگر را دیدیم و او با گرفتن 20 هزار تومان  دستمال ها را به من فروخت. دختر دانشجو افزود هر شب دستمال ها را روی صورتم می گذاشتم و اگر این کار را نمی کردم   نیمه های شب از خواب می پریدم اصلا" فکر نمی کردم که معتاد دستمال ها شده ام . رفته  رفته  وقتی  از دستمال ها استفاده نمی کردم خمار و خواب آلوده می شدم.
خواهرم که از نزدیک شرایط مرا دنبال می کرد ترسیده بود طوری حرف می زد که انگار مطمئن است من مواد مصرف میکنم اما نمی پذیرفتم. هر بار که با فریماه تماس می گرفتم  قیمت دستمال ها را چندین برابر بالا میبرد.
سومین بار بود که 100 هزار تومان خواست، ناچار بودم بپردازم وقتی با فریماه تماس می گرفتم چون میدانست وابستگی شدیدی به دستمال ها پیدا نموده ام قیمت را بالاتر می برد. خواهرم که متوجه بی تابی  های من شده بود خانواده ام را در جریان قرار داد اسرار داشتند که آزمایش بدهم  من تصور نمی کردم که چنین پاسخ عجیبی بشنوم، به خاطر همین پذیرفتم و آزمایش دادم. نتیجه باور نکردنی بود  در خون من یک نوع ماده مخدر به نام "ال سی من" وجود داشت که از راه پوست و دستمال های مرطوب  من را معتاد کرده بود.
وقتی با فریماه تماس گرفتم و شنید چه بلایی بر سر من آورده است تماس را قطع کرد و از آن به بعد گوشی اش  خاموش است.
من از این زن که می تواند دختر های دیگر را فریب دهد شکایت دارم .ماموران با شنیدن  ادعاهای دختر دانشجو به بررسی های تخصصی  دست زدند و پی بردند "ال سی من"یک نوع ماده مخدر سوییسی بوده و  از اروپا وارد ایران شده است .
ماموران دریافتند که فریماه با اطلاع از اینکه  دستمال ها اعتیاد آور هستند ، سوار اتوبوس یا مترو به جذب مشتری از میان دختران جوان پرداخته وبا استفاده از عدم آگاهی آنها به خطری که در پیش دارند ابتدا با قیمت های پایین دستمال های
"ال سی من "را در اختیارشان گذاشته سپس با اعتیاد طعمه هایش پول زیادی به جیب می زند.
تحقیقات در این باره که آیا باند سازمان یافته ای به چنین اقدام خاموشی دست می زند ادامه دارد
 
نتیجه نهایی:
اساتی گرامی دانشجویان عزیز و محققین  کاربر وعلاقمند می توانند از گیان دارویی کارشده دارو تهیه نمایند تااز آنها برای درمان اعتیاد  این بلای خانمانسوز  استفاده شود. انجام چنین کارهایی هر چند به زحمت وتلاش فراوان نیاز دارد ولی کاری بسیار ارزشمند در راستای اقتصاد مقاومتی ویک کار خداپسندانه است که اهمیت جهانی دارد . در اکثر مراکز تحقیقاتی دانشگاههای ایران وجهان کارتحقیقاتی بر روی  این مواد برای دستیابی به یک داروی ضد درد قوی بدون عرضه در حال انجام است.
در خاتمه نظر شما را ابتدابه  یک آما به نقل از کیهان چند سال قبل وسپس به حادثه ای که در تهران  برای یک خانم دانشجو رخ داده و واقعیت دارد جلب می نماییم.
 
   60  درصد اعتبارات  اعتبارات  سازمان زندان ها
  • 70 درصد حجم فعالیت دادگاه های انقلاب
به مبارزه با مواد مخدر اختصاص یافته است.
تعداد معتادان:  2ملیون نفر
تعداد دستگیرشدگان در رابطه با مواد مخدر:307 هزار نفر
تعداد زندانیان کشور در رابطه با مواد مخدر:100000
      اعدام شد گان در 10 سال گذشته : 5000نفر
      تعداد قاچاقچی کشته شده : 5000نفر
            تعداد شهدای نیروی انتظامی :2500نفر
       مخارج دولتی در رابطه با مواد مخدر : 700ملیون دلار
    در آمریکا : 160 میلیارد دلار       نقل از کیهان